Diagnoza neuropsychologiczna

Ocena dotyczy tego, jak długo daje się utrzymać koncentrację na jednym zadaniu, czy można ją podzielić między dwie czynności i jak szybko przebiega przetwarzanie informacji. Wynik w tym obszarze rzutuje na wszystkie pozostałe: przy rozproszonej uwadze pamięć i mowa wypadają gorzej, niż wynikałoby z samego uszkodzenia.

Pamięć bada się w kilku odmianach, bo każda opiera się na innych strukturach mózgu. Osobno sprawdza się zapamiętywanie materiału słownego i wzrokowego, odtwarzanie bezpośrednie i odroczone oraz to, czy podpowiedź pomaga przypomnieć sobie informację. Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne — inaczej pracuje się z osobą, która informacji nie zapisuje, a inaczej z taką, która ma trudność z jej odtworzeniem.

Badanie obejmuje rozumienie mowy, nazywanie, płynność wypowiedzi, powtarzanie oraz czytanie i pisanie. Trudności w tym obszarze bywają brane za początek otępienia, choć równie często są skutkiem ogniskowego uszkodzenia i wymagają zupełnie innego postępowania.

Planowanie, zmiana strategii w trakcie zadania, powstrzymywanie odruchowych reakcji, praca na materiale abstrakcyjnym. Uszkodzenie w tym zakresie widać najwyraźniej poza gabinetem: pojedyncze zadanie idzie dobrze, ale czynność złożona z kilku kroków rozpada się w połowie.

Orientacja w przestrzeni, odwzorowywanie figur, ocena odległości i kierunku. W tym obszarze wychodzi też pomijanie stronne, częste po udarze prawej półkuli, przy którym pacjent nie rejestruje jednej strony pola widzenia i sam tego nie zauważa.

Ten sam obraz może wynikać z procesu otępiennego, z depresji albo z następstw urazu. Profil wyników w każdym z tych przypadków układa się inaczej, a badanie neuropsychologiczne pozwala te przyczyny rozdzielić. Wniosek trafia do lekarza kierującego.